Aida Ramiz
PR və kommunikasiya üzrə ekspert
Müasir bazar şəraitində rəqabət getdikcə güclənir və şirkətlər diqqət cəlb etmək üçün müxtəlif üsullara əl atırlar. Reklam isə bu vasitələrin ən geniş yayılmış forması hesab olunur. Bəs reklamdan istifadə etmədən biznes nə dərəcədə inkişaf edə bilər?
Bir dəfə bir sahibkar mənə dedi ki, reklama pul xərcləmək istəmir, çünki onun fikrincə keyfiyyət özü-özlüyündə ən güclü reklamdır. Bu fikir ilk baxışdan məntiqli görünür, çünki hər sahibkar məhsuluna və ya xidmətinə inanır və düşünür ki, yaxşıdırsa, mütləq öz alıcısını tapacaq. Lakin bazar yalnız keyfiyyət prinsipi ilə deyil, həm də diqqət prinsipi ilə işləyir.
Bu gün əsas problem məhsulun zəif olması deyil, əsas problem görünməməkdir.
Reklamsız biznes müəyyən şərtlər daxilində mövcud ola bilər. Əgər güclü tövsiyə sistemi varsa, əgər daimi müştəri bazası artıq formalaşıbsa və əgər bazarda rəqabət səviyyəsi aşağıdırsa, belə bir biznes uzun müddət fəaliyyət göstərə bilər. Lakin bu, inkişaf deyil, sadəcə mövcud qalmaq modelidir.
Əgər biznes irəliləmək və böyümək istəyirsə, o zaman tanınmalıdır. Tanınmaq üçün isə görünmək lazımdır.
Reklam etməyən biznes reputasiyanı mükəmməl şəkildə idarə etməlidir. Hər bir müştəri ilə təmas yüksək səviyyədə qurulmalıdır. Çünki reklam yoxdursa, səhv etmək üçün əlavə imkan da yoxdur. Bir mənfi təcrübə uzun müddət ərzində formalaşmış etibarı zəiflədə bilər.
Bundan əlavə, belə bizneslər mütləq fərqlənməlidir. Əgər biznes bazarda digərləri ilə eyni mövqedə dayanırsa və eyni mesajları verirsə, o zaman yadda qalmayacaq. Fərqlənmə məhsul xüsusiyyətində, xidmət keyfiyyətində, təqdimat tərzində və ya mövqedə ola bilər, lakin mütləq şəkildə hiss olunmalıdır.
Reklamı tam şəkildə əvəz etmək mümkün deyil, lakin onu daha strateji üsullarla həyata keçirmək mümkündür. Kontent marketinq vasitəsilə ekspert mövqeyi formalaşdırmaq, PR və media çıxışları vasitəsilə etibar qazanmaq, şəxsi brend üzərindən biznesi insan faktoru ilə gücləndirmək, tədbirlər və canlı ünsiyyət vasitəsilə təcrübə yaratmaq və real müştəri hekayələri ilə inandırıcılığı artırmaq mümkündür.
Bütün bunlar əslində reklamın müxtəlif formalarıdır və məqsədləri eynidir: görünmək, yadda qalmaq və seçilmək.
Ən effektiv reklam forması isə biznesin mərhələsindən və hədəf auditoriyasının davranış xüsusiyyətlərindən asılıdır. Yeni qurulmuş bizneslər üçün performans əsaslı rəqəmsal reklamlar sürətli nəticə verə bilər. Brend imicinin formalaşdırılması üçün PR və media çıxışları daha uzunmüddətli təsir yaradır. Etibarın qurulması üçün isə video kontent və real müştəri rəyləri daha effektiv hesab olunur. Bütün effektiv reklamların ortaq cəhəti emosional təsir gücünə malik olmasıdır. İnsanlar qərarlarını yalnız məntiq əsasında vermirlər, çox zaman qərar hiss üzərində formalaşır və daha sonra məntiqi əsaslandırılır.
Reklamı xərc kimi qiymətləndirmək düzgün yanaşma deyil. Reklam görünməməyin alternatividir və uzunmüddətli perspektivdə biznesin mövqeyini qoruyan alətlərdən biridir.
Bu gün bazarda sadəcə mövcud olmaq kifayət etmir, görünmək və yadda qalmaq lazımdır. Çünki görünməyən biznes müəyyən müddət fəaliyyət göstərə bilər, lakin lider mövqeyə yüksələ bilməz. Əgər biznes özü haqqında danışmırsa, bazar onun yerinə başqasını danışdıracaq.
Nəticə olaraq seçim sahibkarın öz əlindədir: ya səssiz qalaraq mövcud olmaq, ya da strateji şəkildə görünərək irəliləmək.
