İkinci əl kompüterlərin alışı artır: Yeni kompüter dövrü bitirmi?

Texnologiya dünyasında, xüsusilə RAM qiymətlərinin artması və tədarük zəncirindəki sıxıntılar, kompüter alıcılarını alternativ həllər axtarmağa məcbur edir. Əsas komponentlərdəki istehsal daralmaları sıfır cihazların qiymətini yüksəldərkən, “yenilənmiş” kompüter bazarı heç olmadığı qədər hərəkətli bir dövrə girib. 

Valyuta.az-ın məlumatına görə, Avropanın böyük iqtisadiyyatlarında son məlumatlar göstərir ki, istehlakçılar artıq yalnız qutusu açılmamış məhsullara yox, ikinci şans verilmiş keyfiyyətli cihazlara da yönəlir.

Bazar təhlil şirkəti “Context”in rəqəmlərinə görə, İngiltərə, Almaniya, Fransa, İspaniya və İtaliya kimi böyük bazarlarda yenilənmiş kompüter satışları keçən ilin son rübündə 7% artıb. Bu artımın əsas səbəbi əlbəttə ki, büdcəyə uyğun seçimlərdir. Yenilənmiş noutbuk alanların təxminən 40%-i 200–300 avro aralığında olan münasib qiymətli modelləri seçir. Lakin bazar yalnız ən ucuz məhsullarla məhdudlaşmır; 300–400 avro aralığındakı satışların bir ildə 15%-dən 23%-ə yüksəlməsi, istifadəçilərin daha yaxşı performans üçün büdcələrini genişləndirdiyini göstərir.

Avropada bu dəyişiklikdə İngiltərə sürətlə önə çıxaraq bölgənin ən böyük bazarı olub. 2025-ci il ərzində satış həcmini təxminən iki dəfə artıran ada ölkəsi, uzun müddət lider olan Almaniyanı geridə qoyub. Analitiklər bunu “ikinci əl texnologiyanın əsas axına daxil olması” kimi qiymətləndirir. Sıfır cihaz bazarındakı qeyri-müəyyənlik və yüksələn qiymətlər qarşısında yenilənmiş məhsullar həm pərakəndəçilər, həm də son istifadəçilər üçün ağıllı çıxış yolu olub.

Bu marağın yeganə səbəbi iqtisadi çətinliklər deyil. Süni intellekt əsaslı məlumat mərkəzlərinə öncəlik verən çip istehsalçılarının standart kompüter hissələrinin istehsalını geri plana atmaları, sıfır cihaz tapmağı çətinləşdirir. Digər tərəfdən, 2026-cı ilin iyulunda qüvvəyə minəcək AB Təmir Hüququ qanunu kimi tənzimləmələr, ehtiyat hissələrə çıxışı və təmir imkanlarını artıraraq bu bazarı daha da canlandıra bilər.

Ətraf mühit şüurunun artması da bu dönüşümdə kritik rol oynayır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının hesabatları göstərir ki, dünyadakı elektron tullantılar, geri dönüşüm sürətindən beş dəfə sürətlə artır. Avropada isə istehlakçıların hələ üçdə biri köhnə telefon və kompüterlərini geri dönüşüm sisteminə daxil edir. Bu, yenilənmiş cihaz təklifinin qarşısındakı ən böyük maneə olaraq qalır, amma Avropa kompüter bazarının strukturu davamlı dəyişməyə doğru açılır.

Paşa Məmmədli