Robotlar içəridə, işçilər kənarda: Avtomobil nəhəngində böyük narazılıq

"General Motors" Detroitdə yerləşən "Factory Zero" müəssisəsində təxminən 50 yeni robot qolu quraşdırıb. Yaponiyanın "FANUC" şirkəti tərəfindən istehsal olunan bu sistemlər montaj xəttində hissələrin avtomobillərə quraşdırılması prosesini həyata keçirir. Lakin bu investisiya zavodda təxminən 1.300 əməkdaşın qeyri-müəyyən müddətə məcburi məzuniyyətə göndərildiyi bir vaxtda ciddi narazılıq doğurub.

Valyuta.az xəbər verir ki, Birləşmiş Avtomobil İşçiləri Həmkarlar İttifaqının (UAW) 22 saylı yerli bölməsinin rəhbəri Ceyms Kottonnun sözlərinə, şirkət 50 robot quraşdırmaq əvəzinə məzuniyyətə göndərilən işçiləri yenidən işə qaytara bilərdi.

Həmkarlar ittifaqı nümayəndələrinin fikrincə, avtomobil sənayesinin aparıcı şirkətləri insan əməyinə deyil, avtomatlaşdırmaya üstünlük verir. 2025-ci ilin oktyabrında 1.200 nəfərin işdən çıxarılmasından sonra 2026-cı ilin martında tətbiq edilən “müvəqqəti” ödənişsiz məzuniyyət proqramı hələ də davam edir.

Sənaye üzrə digər iri istehsalçılar da oxşar istiqamətdə hərəkət edirlər. "Stellantis" və "Ford" montaj xətlərinin avtomatlaşdırılmasını genişləndirir. "Hyundai" isə 2028-ci ilə qədər Corciya ştatındakı zavodunda "Boston Dynamics" tərəfindən hazırlanmış "Atlas" humanoid robotlarından istifadə etməyi planlaşdırır.

Həmkarlar ittifaqı təmsilçiləri hesab edirlər ki, texnologiya işçilərin iş şəraitini yaxşılaşdırmaq üçün deyil, daha çox mənfəət əldə etmək məqsədilə tətbiq olunur.

Asiya bazarında isə “qaranlıq fabrik” adlandırılan, demək olar ki, tamamilə insansız istehsal müəssisələri geniş yayılıb. "FANUC" 2001-ci ildən bu texnologiyanın qabaqcıllarından biri sayılır.

Hazırda Çin avtomobil istehsalçıları ildə 300 min avtomobil istehsal etmək gücünə malik tam robotlaşdırılmış xətlərdən istifadə etməklə bu sahədə ön sıralardadır. "Xiaomi" kimi texnologiya şirkətləri də elektrik avtomobili zavodlarında yüzlərlə robotdan istifadə edir və hər 76 saniyədə bir avtomobili istehsal xəttindən çıxara bilir.

Bununla yanaşı, tam avtomatlaşdırılmış sistemlərin müəyyən riskləri də mövcuddur. Mühəndislər bildirirlər ki, istehsal xəttində yaranan gözlənilməz problemlərin tez aşkarlanması və aradan qaldırılmasında insan amili hələ də mühüm rol oynayır.

Ekspertlər həmçinin qeyd edirlər ki, süni intellektlə idarə olunan belə müəssisələr üçün kibertəhlükəsizlik riskləri ciddi problem olaraq qalır. Çin 2024-cü ilin sonuna qədər sənayedə quraşdırılmış robotların sayını 2 milyona çatdırdığı halda, ABŞ-də həmin il bu göstərici 34.200 olub.

Paşa Məmmədli