İnvestorun portfel gəlirliliyini azaldan 5 səhv

İnvestisiya səhvləri yalnız yanlış səhmlərin seçilməsi ilə məhdudlaşmır. Daha çox hallarda bunlar sistemli davranış nümunələridir: panika zamanı bazarı tərk etmək, həddindən artıq və ya kifayət qədər olmayan risk götürmək, vergiləri nəzərə almamaq və ya portfeli vaxtında yenidən qiymətləndirməmək.

Bu səhvlərin hər biri baş verdiyi anda nəzərə çarpmaya bilər. Lakin zaman keçdikcə onlar ümumi gəlirliliyi əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər.

Valyuta.az "TheTech"ə istinadən ən geniş yayılmış beş səhvi təqdim edir:

1-ci səhv: Bazar düşərkən bütün aktivləri satmaq

Bazarlar enişə keçəndə ilk impuls zərərləri rəsmiləşdirmək və vəsaiti daha təhlükəsiz aktivlərə yönəltmək olur. Bu məntiqli görünə bilər, lakin praktikada çox vaxt investorun əleyhinə işləyir.

Tarixi məlumatlar göstərir ki, bazarlar uzunmüddətli perspektivdə artım nümayiş etdirib və hətta resessiya dövrlərində belə müsbət gəlirlilik əldə etmək mümkün olub. Bu isə o deməkdir ki, ən çətin dövrlərdə belə müsbət nəticə əldə etmək ehtimalı qalır.

Daha vacib məqam isə budur ki, bazarın dönüş nöqtəsini dəqiq proqnozlaşdırmaq mümkün deyil. Araşdırmalar göstərir ki, cəmi bir neçə ən uğurlu ticarət gününü qaçıran investor uzunmüddətli potensial gəlirinin əhəmiyyətli hissəsini itirə bilər. Bazardan qısa müddətə çıxmaq belə bərpa mərhələsini qaçırmaq riskini artırır.

2-ci səhv: Risk səviyyəsinin düzgün müəyyən edilməməsi

Həddindən artıq konservativ portfel də, həddindən artıq aqressiv portfel qədər risklidir. Portfel kifayət qədər artım təmin etmirsə, inflyasiyanı üstələyə və müəyyən edilmiş müddət ərzində gözlənilən nəticəni verə bilməyə bilər. Risk həddindən artıq yüksək olduqda isə bazardakı dəyişkənlik investorun narahatlığını artırır və onu uyğun olmayan vaxtda satış etməyə sövq edə bilər.

Əsas məqsəd elə bir balans tapmaqdır ki, portfel uzunmüddətli hədəflərə çatmağa imkan versin, eyni zamanda investorun ilk ciddi bazar dalğalanması zamanı strategiyadan imtina etməsinə səbəb olacaq qədər stress yaratmasın. Araşdırmalara görə, portfelin gəlirliliyindəki fərqlərin böyük hissəsi məhz aktivlərin bölüşdürülməsi ilə izah olunur.

3-cü səhv: Portfeli müntəzəm olaraq yenidən nəzərdən keçirməmək

Aktivlərin bölüşdürülməsi birdəfəlik qərar deyil. Bazarlar dəyişir və zaman keçdikcə səhmlərlə istiqrazların portfeldəki payı avtomatik olaraq fərqlənir.

Məsələn, portfel əvvəlcə 70% səhm və 30% istiqraz nisbətində formalaşdırılıb. Əgər səhmlər bahalaşır, istiqrazlar isə ucuzlaşırsa, bir müddət sonra bu nisbət 80%-ə 20% ola bilər. Bu isə o deməkdir ki, investor sadəcə balansı izləmədiyi üçün planlaşdırdığından daha çox risk daşıyır.

Portfelin müntəzəm şəkildə yenidən qiymətləndirilməsi strategiyada nəzərdə tutulan risk səviyyəsinin qorunmasına kömək edir.

4-cü səhv: Vergi yükünü nəzərə almamaq

Bir çox investor vergilər səbəbindən nə qədər vəsait itirdiyini tam dərk etmir. Vergi planlaşdırmasının düzgün aparılması əlavə bazar riski götürmədən yekun gəlirliliyi artırmağın ən etibarlı üsullarından biridir.

Məsələn, vergi məqsədilə zərərlərin rəsmiləşdirilməsi kimi yanaşmalar bəzi mövqelərdəki zərərləri qeydə almaqla digər aktivlər üzrə vergi bazasını azaltmağa imkan verir. Bu da portfeldə daha çox vəsaitin qalmasına və işləməyə davam etməsinə şərait yaradır.

5-ci səhv: Ehtiyac yarandıqda kömək istəməmək

Bir çox investor portfelini müstəqil şəkildə uğurla idarə edə bilir. Lakin investor emosiyaların təsiri altında qərarlar verdiyini və ya portfelin yenidən qiymətləndirilməsi, eləcə də vergi məsələlərini izləməyə vaxt tapmadığını görürsə, peşəkar dəstək barədə düşünməlidir.

Peşəkar maliyyə məsləhətçisi təkbaşına qorumağın çətin olduğu amilləri təmin edir: intizam, sistemli yanaşma və bazar dalğalanmaları zamanı emosiyalardan uzaq qərarvermə. Əksər hallarda yekun nəticəni məhz bu amillər müəyyən edir, ayrı-ayrı səhmlərin seçimi deyil.

Mayya Hüseynova