Meta rekord gəlirdən sonra altı rəhbərə yüz milyonlarla dollarlıq opsion verdi, 8 min işçini ixtisar etdi

"Meta Platforms" şirkəti tarixinin ən uğurlu birinci rübünü başa vurduqdan sonra həm yüksək məbləğli rəhbər mükafatları, həm də genişmiqyaslı işçi ixtisarları ilə diqqət mərkəzinə düşüb. Şirkət bir tərəfdən rekord gəlir və mənfəət açıqlayıb, digər tərəfdən isə minlərlə əməkdaşını işdən azad edib.

2026-cı ilin aprel ayında açıqlanan maliyyə hesabatına əsasən, "Meta" birinci rübdə 56,3 milyard dollar gəlir əldə edib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 33 faiz çoxdur və şirkətin 2021-ci ildən bəri qeydə aldığı ən sürətli gəlir artımı hesab olunur.

Şirkətin xalis mənfəəti isə 26,8 milyard dollar təşkil edib.

Lakin güclü nəticələrə baxmayaraq, maliyyə hesabatının açıqlanmasından sonra "Meta"nın səhmləri əlavə ticarət sessiyasında təxminən 7 faiz dəyər itirib.

Hesabatdan bir həftə əvvəl şirkət təxminən 8 min əməkdaşına işdən çıxarılacaqları barədə məlumat verib. Bundan altı həftə əvvəl isə şirkət altı yüksək vəzifəli rəhbərə böyük həcmdə səhm opsionları təqdim edib. Şirkətin bazar dəyəri gələcəkdə rekord səviyyəyə yüksələrsə, həmin opsionların hər biri 921 milyon dollara qədər dəyər qazana bilər.

Rekord gəlirin arxasındakı rəqəmlər

Birinci rübdə əldə olunan 56,3 milyard dollarlıq gəlir "Meta" tarixində üç aylıq dövr üzrə ən yüksək göstəricidir.

Şirkətin əsas gəlir mənbəyi reklam biznesi olaraq qalır. Ümumi gəlirin 55 milyard dollardan çox hissəsi reklamlardan formalaşıb. Reklam nümayişlərinin sayı 19 faiz, hər reklam üzrə orta qiymət isə 12 faiz artıb.

Mütəxəssislərin fikrincə, həm reklam həcminin, həm də qiymətlərin eyni vaxtda yüksəlməsi şirkətin auditoriyasını genişləndirməklə yanaşı, istifadəçilərdən daha çox gəlir əldə edə bildiyini göstərir.

Bununla yanaşı, açıqlanan mənfəətin bir hissəsi birdəfəlik vergi üstünlüyü ilə əlaqədardır.

Şirkətin 26,8 milyard dollarlıq xalis mənfəətinin 8,03 milyard dolları ABŞ-də qəbul olunmuş "One Big Beautiful Bill Act" qanunu çərçivəsində əldə edilən vergi güzəştlərindən qaynaqlanıb.

Bu məbləğ çıxıldıqda, şirkətin düzəldilmiş mənfəəti hər səhm üzrə 7,31 dollar təşkil edir. Bu göstərici analitiklərin gözlədiyi 6,79 dollardan yüksək olsa da, açıqlanan 61 faizlik mənfəət artımının tam şəkildə əsas biznes fəaliyyətindən qaynaqlanmadığını göstərir.

İnvestorları narahat edən əsas məsələ isə şirkətin xərclər planı olub.

"Meta" 2026-cı il üzrə kapital xərclərinin 125 milyard dollardan 145 milyard dollara qədər olacağını açıqlayıb. Şirkətin əvvəlki proqnozu 115-135 milyard dollar idi. Yeni plan ötən illə müqayisədə təxminən iki dəfə artıq xərc deməkdir.

Şirkətin bildirdiyinə görə, vəsaitin böyük hissəsi süni intellekt çiplərinə, məlumat emalı mərkəzlərinə və bu sahədə istifadə ediləcək infrastruktura yönəldiləcək.

Aprel ayında yayımlanan hesabatda qeyd olunub ki, xərclərin artması əsasən komponentlərin qiymətlərinin yüksəlməsi və gələcək illərdə əlavə hesablama gücü yaratmaq məqsədilə yeni məlumat mərkəzlərinin qurulması ilə bağlıdır.

Səhmlərin ucuzlaşmasına səbəb olan digər amil isə istifadəçi statistikası olub. Şirkətin məlumatına görə, "Facebook", "Instagram", "WhatsApp" və "Messenger" platformaları üzrə gündəlik aktiv istifadəçilərin ümumi sayı rüblərarası müqayisədə ilk dəfə azalıb.

Altı rəhbərə rekord opsion paketi

Birinci rübün nəticələrinin açıqlanmasından təxminən altı həftə əvvəl ABŞ Qiymətli Kağızlar və Birja Komissiyasına təqdim edilmiş sənədlər "Meta"nın altı yüksək vəzifəli rəhbəri üçün yeni səhm opsion proqramını ortaya çıxarıb.

Hər rəhbərə 653 min 865 səhm opsionu təqdim olunub.

"Bloomberg"in məlumatına görə, bu, "Meta"nın 2012-ci ildə keçirdiyi ilkin ictimai təklifdən sonra rəhbər şəxslərə verdiyi ilk opsion paketidir.

Opsionların dəyəri şirkətin səhm qiymətinin müəyyən edilmiş hədəflərə çatmasından asılıdır. Hədəflər 1 116 dollardan başlayaraq 3 727 dollara qədər yüksəlir və proqram 2031-ci ildə başa çatır.

Əgər həmin tarixədək səhmlər 1 116 dollar səviyyəsinə çatmasa, rəhbərlər bu proqramdan heç bir gəlir əldə etməyəcəklər.

"Equilar" şirkətinin hesablamalarına görə, səhmlər ən yüksək hədəfə çatarsa, hər opsion paketinin dəyəri 625,6 milyon dollar olacaq.

Bundan əlavə, bəzi rəhbərlərə verilən məhdudlaşdırılmış səhm paketləri də nəzərə alındıqda, ümumi potensial gəlir hər rəhbər üçün 921 milyon dollara qədər yüksəlir.

Bu hədəfin reallaşması üçün "Meta"nın bazar dəyəri 9,5 trilyon dollara çatmalıdır.

Hazırda dünyanın ən dəyərli şirkəti olan "Nvidia"nın bazar dəyəri təxminən 5,053 trilyon dollar təşkil edir. Tarixdə heç bir şirkət 9,5 trilyon dollarlıq bazar dəyərinə nail olmayıb.

8 min nəfər işini itirdi

Aprelin 23-də "Meta"nın İnsan Resursları üzrə direktoru Cənell Geyl şirkət daxilində yaydığı memorandumda əməkdaşların təxminən 10 faizinin işdən çıxarılacağını açıqlayıb.

Şirkətin həmin dövrdə 77 min 986 əməkdaşı olub. İxtisarlar nəticəsində təxminən 8 min nəfər iş yerini itirib. İşdən çıxarılmaların mayın 20-də həyata keçirildiyi bildirilib.

Bununla yanaşı, şirkət 6 min açıq vakansiyanı da ləğv edib.

Eyni zamanda təxminən 7 min əməkdaş yeni yaradılmış süni intellekt yönümlü komandalar daxilində başqa vəzifələrə keçirilib.

Məlumata görə, Sinqapurda çalışan bəzi əməkdaşlar işdən çıxarıldıqlarını səhər saat 04:00-da öyrəniblər.

Cənell Geyl bildirib ki, ixtisarların məqsədi şirkətin daha səmərəli fəaliyyət göstərməsi və digər strateji investisiyaların maliyyələşdirilməsi üçün resursların azad edilməsidir.

"Meta"nın baş icraçı direktoru Mark Zukerberq yanvar ayında keçirilən 2025-ci ilin dördüncü rübü üzrə konfrans zəngində bu yanaşmaya işarə etmişdi.

Onun sözlərinə görə, əvvəllər böyük komandalar tələb edən bəzi layihələr artıq yüksək bacarıqlı bir nəfər tərəfindən yerinə yetirilə bilir.

Süni intellektə böyük mərc

Şirkət rəhbərliyi və investorlar hazırda eyni strateji istiqamətə ümid bəsləyirlər.

"Meta" 2026-cı ildə 125-145 milyard dollar həcmində kapital xərci etməyi planlaşdırır və bu vəsait süni intellekt infrastrukturunun qurulmasına yönəldiləcək.

Hazırda şirkətin əsas gəlir yükünü tətbiqlər ekosistemi daşıyır.

Birinci rübdə reklam gəlirləri 55,024 milyard dollar təşkil edib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövründə qeydə alınmış 41,392 milyard dollarla müqayisədə təxminən 33 faiz çoxdur.

Ekspertlər hesab edirlər ki, əsas məsələ süni intellektə yönəldilən nəhəng investisiyaların gələcəkdə daha yüksək səmərəlilik, istifadəçi aktivliyi və gəlir artımı yaradıb-yaratmayacağıdır.

Bu tendensiya yalnız "Meta" ilə məhdudlaşmır. Bu il "Amazon", "Salesforce" və "Snap" da genişmiqyaslı ixtisarlar həyata keçirib və bunu süni intellekt dövründə daha səmərəli fəaliyyət göstərmək zərurəti ilə əlaqələndirib.

Şirkətlər getdikcə daha çox insan resurslarını texnoloji infrastrukturla əvəz etməyə çalışırlar. Lakin bu strategiyanın uzunmüddətli nəticələrinin necə olacağı hələ məlum deyil.

"Meta"nın altı rəhbərinin yüz milyonlarla dollar dəyərində opsion paketləri də məhz bu strategiyanın uğur qazanacağına olan inam üzərində qurulub.

Qeyd edək ki, məqalədə yer alan məlumatlar yalnız informasiya məqsədi daşıyır və investisiya məsləhəti hesab edilmir.

Tənzilə Ağabalayeva