Kvant internet ilə VPN dövrü bitir?

İnternetdə anonimlik qalxanı, elm dünyasının qapısında dayanan kvantum inqilabı ilə birlikdə tarixə qarışa bilər. Bu günə qədər VPN xidmətləri və müxtəlif gizlətmə alətləri sayəsində rəqəmsal izlər müəyyən qədər qoruna bilirdi. Lakin məlumatın kvant cihazları üzərindən ötürüləcəyi gələcəkdə yerləşmə və identiklik gizlətməyin texniki olaraq mümkünsüz olacağı iddia edilir.

Kvantum internet və anonimlik

Kvant internet yalnız məlumatın işıq sürətinə yaxın ötürülməsini deyil, həm də kommunikasiya tərəflərinin kimliyinin və hətta koordinatlarının saniyələr içində yoxlanılmasını vəd edir. Bu sistemdə klassik kompüterlərin istifadə etdiyi 0 və 1 məntiqi əvəzinə kubitlər (qubit) işlədilir. 

Valyuta.az xəbər verir ki, “Süperpozisiya” adlı xüsusiyyət sayəsində bir kubit eyni anda həm 0, həm də 1 vəziyyətində ola bilir. Bu isə hesablamaların kəskin sürətlənməsinə və eyni zamanda mövcud şifrələmə sistemlərinin kökündən dəyişməsinə yol açır.

Albert Eynşteynin “uzaqdan qorxuducu təsir” adlandırdığı dolaşıqlıq prinsipi kvant internetin əsas təhlükəsizlik dayaqlarından biri hesab olunur. Dolanıq hissəciklər aralarında məsafə olsa belə vahid sistem kimi davranır və birinin vəziyyəti dəyişdikdə digəri dərhal bundan xəbər tutur.

Dolaşıqlıq və Bell testi

Kvant rabitənin təhlükəsizlik mexanizmi dolanıklıq fenomeninə əsaslanır. İki dolanıq foton arasında edilən ölçmələr, göndərən və qəbul edən tərəflərin bir-birini dəqiq şəkildə tanımasına imkan yaradır. “Bell testi” adlanan metod vasitəsilə sistemə müdaxilə cəhdləri dərhal aşkarlanır.

Əgər üçüncü tərəf siqnalı ələ keçirməyə və ya kopyalamağa çalışarsa, kvant vəziyyəti pozulur və bu müdaxilə anında üzə çıxır. Beləliklə, potensial hücumçunun fəaliyyəti gizlənə bilmir.

Kvant internet və VPN-lərin gələcəyi

Mütəxəssislərin fikrincə, kvant rabitə geniş yayıldıqca klassik anonimlik alətləri, o cümlədən VPN xidmətləri, əvvəlki funksional rolunu itirə bilər. Bununla belə, bu texnologiyanın tam tətbiqi hələ ilkin mərhələdədir və mövcud internet infrastrukturu ilə paralel şəkildə inkişaf edir.

Amerika Fizika Cəmiyyətində təqdim edilən araşdırmalar göstərir ki, kvant sistemlər mövcud cihazlara inteqrasiya edilə bilər və bu da keçidin düşündüyündən daha sürətli baş verə biləcəyini göstərir.

Paşa Məmmədli