"Tesla"nın gələcəyi avtomobil deyil? - Rəqəmlər bunun əksini deyir

"Tesla"nın ilk rüb satış hesabatı açıqlanıb. Avtomobil tədarükləri gözləntilərin altında qalıb. İlon Mask isə “Tesla”nı avtomobil istehsalçısından robot və süni intellekt şirkətinə çevirmək istəyir.

Valyuta.az xəbər verir ki, “Tesla” cari ilin ilk rübündə satışlarını ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 6 faiz artırıb. Bu göstərici ilk baxışda müsbət görünə bilər. Lakin 2025-ci ilin əvvəlindəki hadisələr ümumi mənzərəni dəyişir.

Həmin dövrdə şirkət bir sıra mübahisələrin mərkəzində olub. İlon Maskın nasist salamı ilə bağlı müzakirələrə səbəb olan davranışı, DOGE ilə bağlı polemikalar və “Tesla Takedown” etirazları brendə ciddi təzyiq yaradıb. Eyni dövrdə “Tesla” satışları 13 faiz azalmışdı. Buna görə də cüzi artımın gözlənilməsi təbii idi.

Analitiklər illik müqayisədən çox əvvəlki rübə diqqət yetirirlər. Bu baxımdan göstəricilər o qədər də müsbət deyil. “Tesla” ilk rübdə müştərilərə 358 023 avtomobil təhvil verib. Bu rəqəm 2025-ci ilin son rübü ilə müqayisədə 14 faiz azalma deməkdir. İstehsal göstəricilərində də oxşar vəziyyət var. Şirkət 408 306 avtomobil istehsal edib. Bu da əvvəlki rübə nisbətən 6 faiz azdır. Yəni “Tesla” hazırda həm daha az istehsal edir, həm də daha az satış həyata keçirir.

Şirkət son iki ildə satışların azalması ilə mübarizə aparır. İlon Mask isə “Tesla”nın istiqamətini dəyişdirməyə çalışır.

Mask artıq “Tesla”nı klassik avtomobil istehsalçısı kimi görmək istəmir. Şirkət robotaksi xidmətləri və insana bənzər robot layihələrinə daha çox fokuslanır.

Avropa bazarında da “Tesla” ciddi mövqe itirib. Şirkət burada bazar payının demək olar ki, yarısını itirib. Bunun əsas səbəblərindən biri Çin markalarının sürətli yüksəlişidir. Maskın sərt siyasi açıqlamaları da brendə mənfi təsir göstərib.

Problem yalnız “Tesla” ilə məhdudlaşmır. Elektrikli avtomobil bazarında da son dövrlərdə yavaşlama müşahidə olunur. ABŞ-də 7 500 dollarlıq elektrikli avtomobil vergi güzəşti ləğv edilib. Bu qərar bir çox istehsalçıya təsir göstərib. Son həftələrdə onlarla model ya ləğv edilib, ya da təxirə salınıb.

Mask bu dəyişikliyi açıq şəkildə ifadə edir. Onun fikrincə, “Tesla”nın avtomobil istehsalçısı kimi dövrü məhduddur. Şirkət bu ilin əvvəlində uzun müddət flaqman modellər olan Model S və Model X istehsalını dayandırıb. “Tesla” bu sahəni robot istehsalı üçün istifadə etməyi planlaşdırır.

Yüksək vəzifəli bir “Tesla” rəsmisi də şirkətin artıq yalnız avtomobil istehsalçısı kimi qiymətləndirilməməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, “Tesla”nın gələcəyi “nəqliyyat xidmətləri” modelindədir.

Mask isə daha da irəli gedərək gələcəkdə bütün nəqliyyat vasitələrinin avtonom olacağını düşünür. Bu səbəbdən şirkətin yeni kütləvi modellər istehsal etməsinə ehtiyac qalmaya bilər.

“Tesla”nın maliyyə göstəriciləri isə fərqli reallıq göstərir. Şirkət 2025-ci ildə 94,8 milyard dollar gəlir əldə edib. Bunun 69,5 milyard dolları, yəni təxminən 73 faizi avtomobil satışlarından formalaşıb. Lakin avtomobil gəlirləri sürətlə azalır — ötən illə müqayisədə 10 faiz geriləyib.

Enerji istehsalı, enerji saxlama və servis xidmətləri isə artım göstərir. Bununla belə, bu sahələrdə də nəticələr gözlənilən səviyyədə deyil. Şirkət bu rübdə 8,8 GWh enerji məhsulu quraşdırıb. Ötən ilin eyni dövründə bu göstərici 10,4 GWh idi.

“Tesla” bir çox sahədə analitik proqnozlarının altında qalıb. Wall Street analitikləri 370 min avtomobil tədarükü gözləyirdi. Enerji saxlama üzrə gözlənti isə 14,4 GWh idi. Şirkət hər iki göstəricidə hədəfdən geri qalıb.

Buna baxmayaraq, Mask “Tesla”nın yaxın gələcəkdə süni intellekt və robot texnologiyaları sahəsində qlobal lider olacağını bildirir.

Eyni zamanda Maskın diqqətinin başqa bir layihəyə yönəldiyi ehtimal edilir. Onun digər şirkəti “SpaceX” yaxın zamanda birjaya çıxarıla bilər. Bu addım rekord dəyər yaratmaq potensialına malikdir. Şirkət yaxın vaxtlarda Maskın xAI təşəbbüsü ilə birləşib və dəyəri 1,25 trilyon dollar səviyyəsinə yüksəlib. Bu mənzərə fonunda “Tesla”nın satış problemləri Mask üçün daha kiçik məsələ kimi görünə bilər.

Paşa Məmmədli