Tövsiyə ilə işə qəbul olunanlar niyə daha az dəstək görür? - Araşdırma

Bəzən kiməsə kömək etmək niyyəti ilə edilən bir addım gözlənilməz nəticələrə gətirib çıxara bilər. Məsələn, işə tanışını tövsiyə etmək kimi. 

Valyuta.az xəbər verir ki, yeni araşdırma göstərir ki, iş yerində dost və ya tanışı vakansiyaya tövsiyə etmək ilk baxışda müsbət addım kimi görünsə də, bu qərar uzunmüddətli perspektivdə həmin şəxsin iş həyatına mənfi təsir göstərə bilər.

Adətən hesab olunur ki, tövsiyə həm şirkət, həm də namizəd üçün faydalıdır: işəgötürən etibarlı əməkdaş qazanır, namizəd isə dəstək gördüyünü hiss edir. Lakin tədqiqat nəticələri bu yanaşmanın hər zaman işləmədiyini ortaya qoyur.

Araşdırma müəllifləri bu vəziyyəti "tövsiyə cəzası" kimi izah edirlər. Belə ki, eyni vaxtda işə qəbul olunan namizədlər arasında tövsiyə ilə gələn şəxslər digər əməkdaşlar tərəfindən daha az layiqli hesab olunur. Onlar haqqında “bu vəzifəni öz bacarığı ilə deyil, tanışlıq hesabına qazanıb” kimi düşüncələr formalaşır.

Bu yanaşma isə iş mühitində konkret nəticələrə gətirib çıxarır. Tövsiyə ilə işə qəbul olunan əməkdaşlar həmkarlarından daha az dəstək görür, komanda daxilində isə onlara qarşı daha məsafəli münasibət formalaşır. Maraqlıdır ki, bu münasibət həmin şəxslər digər namizədlərlə eyni seçim mərhələlərindən keçsə və sonradan yüksək performans göstərsə belə dəyişmir.

Mütəxəssislər bildirir ki, bu davranış müəyyən mənada “ədalət hissi” ilə əlaqələndirilir. Mövcud əməkdaşlar bəzən tövsiyə ilə gələn şəxslərə daha az kömək etməklə guya balans yaratdıqlarını düşünürlər. Halbuki bu, çox zaman sadələşdirilmiş və qərəzli yanaşmadır.

Araşdırma onu da göstərir ki, iş mühitində yayılan qeyri-rəsmi fikirlər və “ofis söhbətləri” bu stereotipləri daha da gücləndirir. “Filankəs yalnız tövsiyə ilə işə götürüldü” kimi yanaşmalar, hətta real faktlara əsaslanmasa belə, kollektiv münasibətlərə təsir edir.

Nəticə etibarilə, tövsiyə sistemi müəyyən üstünlüklər təqdim etsə də, onun yaratdığı gizli təsirlər də nəzərə alınmalıdır. 

Sərvanə Rəmixanova