Bank kreditini erkən bağlayan iş adamından 2% komissiya tələb edə bilər?

Vətəndaş bankdan 20 000 manat biznes krediti götürüb. Daha sonra başqa bank tərəfindən daha sərfəli şərtlərlə kreditin bağlanaraq həmin banka keçirilməsi təklif olunub və bu təklifi qəbul edib. Hesablamalara əsasən, kreditin digər banka daşınması nəticəsində təxminən 400-500 manat qənaət etməli idi. Lakin 20 000 manat biznes kreditini götürdüyü bank krediti vaxtından əvvəl bağlamaq üçün əldə olunan məbləğin 2%-i həcmində əlavə ödəniş tələb edib. Vətəndaş isə kreditdən istifadə etdiyi müddət üzrə bütün faiz borcunu və əsas məbləği tam şəkildə ödəyib. Buna baxmayaraq, bank şəxsin adına əlavə olaraq 400 manat borc saxlayıb və həmin məbləğin ödənilməsini tələb edir.

Sual yaranır ki, bankın biznes kreditinin vaxtından əvvəl bağlanmasına görə 2% komissiya tələb etməsinin hüquqi əsası varmı? Müştəri əsas borcu və istifadə müddəti üzrə faizləri tam ödədiyi halda, əlavə belə bir ödənişin tələb olunması qanunvericiliyə uyğundurmu?

Mövzu ilə bağlı Valyuta.az-a danışan bank məsələləri üzrə ekspert Əkrəm Həsənov bildirib ki, biznes krediti müqaviləsində borcalanın krediti vaxtından əvvəl bağlaması halında əlavə ödəniş etməsi ilə bağlı şərt nəzərdə tutula bilər:

"Əgər bu hal müqavilədə açıq şəkildə göstərilibsə, həmin şərt qanuni hesab olunur. Bunun səbəbi ondan ibarətdir ki, banklar biznes kreditlərinin təhlilinə istehlak kreditləri ilə müqayisədə daha çox vaxt və resurs sərf edirlər. Bank krediti təqdim edərkən müəyyən faiz gəliri əldə etməyi planlaşdırır. Müştəri krediti vaxtından əvvəl bağladıqda isə bankın gözlədiyi gəlir və planlaşdırması dəyişir. Bundan sonra bank yenidən biznes müştərisi axtarmalı olur. Məhz buna görə müqavilələrdə belə şərtlər yer ala bilir".

Ekspert qeyd edib ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə görə istehlak krediti üzrə isə belə bir şərt qoyula bilməz:

"Yəni vətəndaş krediti vaxtından əvvəl bağlayırsa, buna görə əlavə ödəniş etməməlidir. Burada söhbət fiziki şəxsin istehlak məqsədilə götürdüyü kreditdən gedir. Sual yarana bilər ki, istehlak kreditində də bank müəyyən gəlir itkisi ilə qarşılaşır. Bu doğrudur. Lakin istehlak kreditlərinin verilməsi prosesi daha sadə və sürətlidir. Eyni zamanda qanunvericilik istehlakçını, yəni adi vətəndaşı daha çox müdafiə edir. Buna görə də istehlak kreditlərində belə əlavə ödənişlərin tətbiqinə yol verilmir".

Mayya Hüseynova