Dünyanın ən böyük AI şirkətləri necə böyüyür?

ABŞ-ın süni intellekt çip startapı olan "Cerebras Systems"in IPO-dan sonra təxminən 70 milyard dollar dəyərə çatması və səhmlərinin ilk gündə 100%-dən çox bahalaşması, investorların diqqətinin artıq yalnız süni intellekt modellərinə deyil, həmin modelləri işlədən çiplərə və istehsal infrastrukturuna yönəldiyini göstərir.

Valyuta.az xəbər verir ki, qlobal texnologiya şirkətləri trilyonlarla dollarlıq süni intellekt iqtisadiyyatına hazırlaşarkən, yarımkeçirici sənayesi tarixinin ən böyük böyümə dövrlərindən birini yaşayır.

AMD

1969-cu ildə yaradılan ABŞ mərkəzli AMD prosessor (CPU), ekran kartı (GPU) və data mərkəzi həlləri hazırlayır. Şirkət son illərdə süni intellekt üçün hazırladığı çiplərlə "Nvidia"ya alternativ olmağa çalışır.

AMD-nin Instinct seriyalı GPU-ları və MI300, MI350 sürətləndiriciləri böyük dil modelləri və yüksək performanslı AI sistemləri üçün nəzərdə tutulub.

Şirkət 2026-cı ilin ilk rübündə data mərkəzi gəlirlərini 57% artıraraq 5,8 milyard dollara çatdırıb. 2025 maliyyə ilində isə ümumi gəliri 34% artaraq 34,6 milyard dollar olub.

ARM

1990-cı ildə Böyük Britaniyada yaradılan "ARM" aşağı enerji sərfiyyatlı prosessor arxitekturaları hazırlayır. Şirkət çip istehsal etmir, texnologiyalarını lisenziyalaşdırır.

"Apple"ın M seriyalı prosessorları, "Qualcomm Snapdragon platformaları və "Amazon"un "Graviton" çipləri "ARM" arxitekturası üzərində qurulub.

"ARM" 2026 maliyyə ilində gəlirlərini 23% artıraraq 4,92 milyard dollara yüksəldib.

ASML

Hollandiya mərkəzli "ASML" dünyanın ən qabaqcıl çiplərinin istehsalında istifadə olunan "EUV" litografiya sistemlərini hazırlayır.

"Nvidia", "AMD", "Apple" və "TSMC" kimi şirkətlərin ən inkişaf etmiş çipləri məhz "ASML" avadanlıqları ilə istehsal olunur.

Şirkət 2026-cı ilin ilk rübündə 8,8 milyard avro satış gəliri əldə edib, xalis mənfəəti isə 2,8 milyard avro olub.

Broadcom

ABŞ mərkəzli "Broadcom" data mərkəzi həlləri, şəbəkə infrastrukturu və xüsusi AI çipləri hazırlayır.

Şirkət xüsusilə hyperscaler (çox böyük miqyasda bulud infrastrukturu və data mərkəzləri işlədən texnologiya şirkətləri) texnologiya nəhəngləri üçün hazırladığı AI sürətləndiriciləri ilə diqqət çəkir.

"Broadcom"un 2026 maliyyə ilinin ilk rübündə gəlirləri 29% artaraq 19,3 milyard dollara çatıb.

Nvidia

1993-cü ildə yaradılan Nvidia hazırda süni intellekt data mərkəzlərinin əsas infrastruktur təminatçısı hesab olunur.

Şirkətin H100, H200 və "Blackwell B200" sürətləndiriciləri "OpenAI", "Meta", "Microsoft" və "Amazon" kimi şirkətlərin AI sistemlərində geniş istifadə edilir.

"Nvidia" 2026 maliyyə ilini 215,9 milyard dollar gəlirlə başa vurub.

Intel

Intel son illərdə AI və yeni nəsil istehsal texnologiyalarında "Nvidia", "AMD" və "TSMC" ilə rəqabətdə yenidən mövqe qazanmağa çalışır.

Şirkət həm AI sürətləndiricilərinə, həm də "Intel Foundry" vasitəsilə digər şirkətlər üçün çip istehsalına fokuslanır.

"Intel" 2026-cı ilin ilk rübündə 13,6 milyard dollar gəlir əldə edib.

Qualcomm

"Qualcomm" “on-device AI” yanaşması ilə süni intellekt funksiyalarını birbaşa cihaz üzərində işlətməyə çalışır.

Şirkətin Snapdragon platformaları smartfonlar, AI "PC"lər və avtomobillərdə istifadə olunur.

"Qualcomm"un 2026 maliyyə ilinin ilk rübündə gəlirləri 12,3 milyard dollar olub.

Micron Technology

"Micron" yüksək bant genişli yaddaş texnologiyaları hazırlayır və AI data mərkəzləri üçün kritik komponentlər istehsal edir.

Şirkətin "HBM3E" yaddaş texnologiyaları "Nvidia"nın "Blackwell" platformalarında istifadə edilir.

"Micron" 2026 maliyyə ilinin ilk rübündə 13,64 milyard dollar gəlir əldə edib.

MediaTek

Tayvan mərkəzli "MediaTek" mobil prosessorlar və "edge AI" texnologiyaları hazırlayır.

Şirkətin "Dimensity" seriyalı çipləri generative AI və cihazdaxili AI funksiyalarına fokuslanır.

MediaTek 2026-cı ilin ilk rübündə təxminən 4,7 milyard dollar gəlir əldə edib.

TSMC

Tayvan mərkəzli "TSMC" hazırda dünyanın ən vacib çip istehsalçılarından biri hesab olunur.

"Nvidia"nın "Blackwell GPU"ları, "Apple"ın M seriyalı prosessorları və AMD-nin Instinct sürətləndiriciləri şirkətin istehsal texnologiyaları ilə hazırlanır.

"TSMC" 2026-cı ilin ilk rübündə gəlirlərini 35,1% artıraraq 35,9 milyard dollara çatdırıb.

Sərvanə Rəmixanova