İnvestorlar arasında "SpaceX" çılğınlığı - 14 milyard dollar...

“SpaceX” şirkəti uzun müddətdir gözlənilən ilkin kütləvi təklif (IPO) hazırlıqlarına yaxınlaşarkən, dünyanın müxtəlif yerlərindən investorlar bu fürsətdən dolayı yolla yararlanmaq üçün müxtəlif investisiya kanallarına yönəlir və sanki bir-biri ilə rəqabət aparır.

Valyuta.az AFP-yə istinadən xəbər verir ki, investisiya fondları, əlaqəli şirkət səhmləri və onlayn proqnoz platformaları fərdi investorların “SpaceX” hekayəsinə daxil olmaq üçün istifadə etdiyi əsas vasitələr arasında yer alır.

İlon Maskın IPO planını təsdiqləməsindən sonra “SpaceX” ilə əlaqəli fondlara təxminən 14 milyard dollar həcmində vəsait axını qeydə alınıb. "Gagola Value Capital" tərəfindən aparılan qiymətləndirmədə bu maraq “indiyə qədər görülməmiş səviyyə” kimi xarakterizə olunub.

Planlara əsasən 12 iyunda baş tutması gözlənilən IPO öncəsi “SpaceX” səhmlərinə birbaşa çıxış yalnız banklar, pensiya fondları kimi iri maliyyə qurumları və yüksək sərvətli şəxslərlə məhdudlaşır. Bu səbəbdən fərdi investorlar alternativ yollar axtarmağa məcbur qalır.

Bu alternativlərdən biri şirkət əməkdaşları və erkən investorların sahib olduqları səhmləri xüsusi razılaşmalarla sata bildiyi ikinci bazarlardır. Burada qiymətlər tərəflər arasında sərbəst şəkildə formalaşır.

Digər seçim isə birjada ticarət olunan investisiya fondlarıdır (ETF). Bəzi ETF-lər dolayı strukturlar vasitəsilə “SpaceX” səhmlərinə investisiya edərək investorlara dolayı çıxış imkanı yaradır.

"ERShares" təsisçisi Coel Şulmanın sözlərinə görə, idarə etdikləri XVOR fondunun portfelində təxminən 15 faiz “SpaceX” payı var. O bildirib ki, fondun aktivləri beş dəfə artıb və hazırda “SpaceX”ə ən yüksək çəkini verən ETF olduqlarını düşünürlər.

Oksford Universiteti "Said Business School"un müəllimi Ludovik Falippu “SpaceX”ə olan yüksək marağı şirkətin uzun müddət özəl qalması ilə izah edib. O qeyd edib ki, bu ölçüdə bir şirkətin bu qədər gec IPO etməsi və buna baxmayaraq güclü maraq görməsi diqqət çəkicidir.

Falippunun fikrincə, investorlar artıq əsas böyümə mərhələsini geridə qoymuş bir şirkətə daxil olmaq üçün rəqabət aparırlar. Bu isə erkən investorların əldə etdiyi yüksək gəlirlərin artıq təkrarlanmaya biləcəyi barədə suallar yaradır.

Eyni zamanda, yalnız şirkətə çıxış əldə etmək üçün yüksək mükafatların ödənilməsi bazar dinamikaları baxımından riskli qiymətləndirilir.

“SpaceX” üçün nəzərdə tutulan təxminən 1,75 trilyon dollarlıq qiymətləndirmə bazarlarda mübahisələr doğurub. Ekspertlər bu səviyyənin şirkətin cari fəaliyyətindən çox İlon Maskın Marsa insanlı missiyalar və kosmosda məlumat mərkəzləri kimi iddialı planlarına olan inamla əlaqəli olduğunu bildirir.

Florida Universitetindən IPO üzrə mütəxəssis Cey Ritter bildirib: “Yaxşı şirkət olmaq həmişə yaxşı investisiya demək deyil. Qiymətləndirmə çox yüksəkdirsə, bir nöqtədə reallıqla üzləşilə bilər".

“SpaceX”ə birbaşa investisiya edə bilməyən bəzi investorlar kosmos sektorundakı digər şirkətlərə yönəlir. Bu isə sektor səhmlərində nəzərəçarpacaq artımlara səbəb olub.

Fırlatma xidmətləri göstərən "Rocket Lab"in bazar dəyəri iki ayda təxminən üç dəfə artıb, "AST SpaceMobile" şirkətinin səhmləri isə son iki həftədə 78 faiz yüksəlib.

Kosmik turizm sahəsində fəaliyyət göstərən Virgin Galactic də diqqət çəkən şirkətlərdən biridir. Şirkətin birja kodunun (SPCE) “SpaceX”i xatırlatması bəzi investorlar arasında çaşqınlıq və spekulyasiyalar yaradıb.

“SpaceX” ətrafında maraq proqnoz platformalarına da yansıyıb. "Kalshi" platformasının məlumatına görə, “SpaceX”lə bağlı proqnozlara ümumilikdə 29 milyon dollar yatırılıb.

Bu proqnozlar arasında İlon Maskın 2026-cı ilin sonunda sərvəti və 2030-cu ildən əvvəl Marsa enişin mümkün olub-olmaması kimi mövzular yer alır.

IPO yaxınlaşdıqca, “SpaceX”ə olan investor marağının müxtəlif kanallara yayılması şirkətin bazara təsirinin yalnız səhmlərin birbaşa satışı ilə məhdudlaşmayacağını göstərir.

Paşa Məmmədli