Enerji qiymətləri kəskin artacaq: Dünya Bankından həyəcanverici proqnoz

2026-cı ildə qlobal enerji qiymətlərinin 24% yüksələrək Rusiya–Ukrayna müharibəsinin başladığı dövrdən bəri ən yüksək səviyyəyə çatacağı gözlənilir. 

Valyuta.az xəbər verir ki, bu barədə Dünya Bankının “Commodity Markets Outlook” hesabatında bildirilir.

Ssenariyə əsasən, Yaxın Şərqdəki münaqişə nəticəsində yaranan ciddi tədarük pozuntularının may ayına qədər aradan qaldırılması nəzərdə tutulur. Əks halda, hərbi eskalasiya davam edərsə, xammal qiymətləri daha da arta bilər.

Əsas ssenaridə Ormuz boğazı vasitəsilə dəniz daşımalarının oktyabra qədər müharibədən əvvəlki səviyyəyə yaxınlaşacağı proqnozlaşdırılır.

Hesabata görə, 2026-cı ildə xammal qiymətləri ümumilikdə 16% artacaq. Buna enerji daşıyıcılarının və gübrələrin bahalaşması, eləcə də bəzi metalların rekord qiymətləri səbəb olacaq.

Dünya Bankının qiymətləndirməsinə görə, neft infrastrukturuna hücumlar və Ormuz boğazından daşımaların pozulması dünya neft bazarı üçün ciddi şok yaradıb. Müharibədən əvvəl dünya neft ticarətinin təxminən 35%-i bu boğazdan keçirdi.

2026-cı ildə Brent markalı neftin orta qiymətinin 69 dollardan 86 dollara yüksələcəyi proqnozlaşdırılır. Əgər infrastruktur zədələnmələri davam edərsə və ixrac bərpası ləngiyərsə, qiymət 115 dollara qədər arta bilər.

Mütəxəssislərin fikrincə, müharibənin iqtisadi təsiri mərhələli şəkildə özünü göstərir: əvvəlcə enerji qiymətləri artır, daha sonra ərzaq məhsulları bahalaşır, sonda isə inflyasiya yüksələrək kreditlərin və faiz dərəcələrinin artmasına səbəb olur.

Dünya Bankı 2026-cı ildə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə inflyasiyanın orta hesabla 5,1% olacağını proqnozlaşdırır (ötən il 4,7%). Müharibə uzanarsa, bu göstərici 5,8%-ə çata bilər.

İqtisadi artım da zəifləyəcək: inkişaf etməkdə olan ölkələrdə ÜDM artımı 3,6% olacaq (müharibədən əvvəl proqnoz 4% idi).

Gübrə qiymətlərinin 31% artacağı, xüsusilə karbamidin 60% bahalaşacağı gözlənilir. Bu isə kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsal xərclərini artıraraq ərzaq bazarına əlavə təzyiq yaradacaq.

BMT-nin Dünya Ərzaq Proqramına görə, müharibə uzanarsa, 45 milyon insan əlavə olaraq kəskin ərzaq çatışmazlığı riski ilə üzləşə bilər.

Paşa Məmmədli