Marketlər müştərini necə yönləndirir? - Marketoloq

Hər dəfə mağazaya daxil olanda və ya onlayn platformada səhifələri aşağı sürüşdürəndə elə zənn edirik ki, sükan arxasında bizik. Ehtiyaclarımızı bildiyimizi, büdcəmizə nəzarət etdiyimizi düşünürük. Müasir ticarət dünyasında isə, “müstəqil seçim” anlayışı getdikcə illüziyaya çevrilir. Arxa planda işləyən rəqəmsal alqoritmlər və psixoloji mexanizmlər bizdən xəbərsiz qərarlarımıza yön verir.

Bəs mağazalarda və ya saytlarda istifadə olunan hansı “tələlər” müştərini planlaşdırmadığı məhsulu almağa sövq edir?

Marketoloq Samir Mehdiyev Valyuta.az-a bildirib ki, mağazalarda və saytlarda insanların qərarlarına təsir edən xırda, amma çox güclü “psixoloji düymələr” var:

“Məsələn, ən klassik üsullardan biri süni təcili hissidir. “Son 2 ədəd qalıb” və ya “yalnız bu gün endirimdədir” kimi mesajlar insanı düşünmədən qərar verməyə sövq edir. Halbuki, çox vaxt bu təkliflər sabah da olacaq, amma həmin anda insanda “indi almasam, itirəcəyəm” hissi yaranır. Bir də qiymətlərin təqdim olunma forması var. Məsələn, əvvəl böyük rəqəm göstərilir, üstündən xətt çəkilir, yanında isə daha kiçik “endirimli” qiymət yazılır. İnsan avtomatik olaraq qənaət etdiyini düşünür, amma əslində həmin məhsula ehtiyacı olub-olmadığını ikinci plana atır. Eyni hal “yalnız 9.99” kimi qiymətlərdə də işləyir, çünki beyin onu 10 yox, 9 kimi qəbul edir".

"Saytlarda isə səbətə nəsə əlavə edəndə dərhal “bunu alanlar bunları da aldı” bölməsi çıxır. Bu, çox güclü sosial təsir yaradır. İnsan düşünür ki, başqaları bunu alıbsa, deməli, mən də almalıyam. Halbuki bu, çox vaxt sadəcə satışları artırmaq üçün qurulmuş sistemdir. Mağazalarda məhsulların yerləşdirilməsi də təsadüfi deyil. Ən çox satılmasını istədikləri məhsullar göz səviyyəsində olur, daha ucuz alternativlər isə ya aşağıda, ya da kənarda qalır. Hətta kassanın yanında qoyulan xırda məhsullar belə təsadüfi deyil: insan gözləyərkən darıxır və əlini uzadıb nəsə götürür" - Samir Mehdiyev qeyd edir.

Marketoloq bunun bir də emosional tərəfləri olduğunu vurğulayır:

"Gözəl qablaşdırma, işıqlandırma, musiqi, hətta saytlarda istifadə olunan rənglər belə insanın əhvalına təsir edir və qərarı daha impulsiv edir. İnsan özünü yaxşı hiss edəndə daha çox xərcləməyə meyilli olur. Təbii ki, bunlar pis niyyətlə edilmir, amma nəticədə insanın planlaşdırmadığı alışları artırır. Məncə, ən vacib məsələ bunu başa düşməkdir. Çünki insanlar bu taktikaları tanıdıqca, qərar verərkən bir qədər dayanıb düşünə bilir: “Mən bunu həqiqətən istəyirəm, yoxsa sadəcə məni buna yönləndirirlər?”".

Tənzilə Ağabalayeva