"Ölü internet nəzəriyyəsi" yenidən gündəmdə: Artıq 3/1-i süni sayılır

“Imperial College London”, “Stanford University” və “Internet Archive” tərəfindən aparılan birgə araşdırma internet mühitində süni intellektin rolunun sürətlə artdığını göstərib. 

Valyuta.az xəbər verir ki, tədqiqat nəticələrinə görə, 2022-ci ilin sonundan 2025-ci ilin ortalarına qədər yaradılan yeni veb-saytların üçdə birindən çoxu süni intellekt texnologiyalarının iştirakı ilə hazırlanıb.

Məlumata əsasən, 2025-ci ilin may ayına olan vəziyyətdə yeni saytların 35,3%-i süni intellekt dəstəyi ilə yaradılıb. Onların 17,6%-i isə tamamilə insan müdaxiləsi olmadan, yalnız alqoritmlər tərəfindən hazırlanıb. Bu göstəricilər internet trafikində botların payının artdığını göstərən əvvəlki hesabatlarla da üst-üstə düşür.

Bununla belə, “Ölü internet nəzəriyyəsi”nin tam şəkildə sübut edildiyini demək mübahisəlidir. Araşdırma daha çox süni kontentin artdığını və avtomatlaşdırmanın genişləndiyini göstərir, lakin internetin böyük hissəsinin yalnız botlardan ibarət olduğu qənaətinə gəlmək üçün kifayət qədər əsas təqdim etmir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, süni intellekt yalnız saytların yaradılmasında deyil, həm də saxta xəbərlər, məzmun plagiatı və axtarış sistemlərini manipulyasiya edən aşağı keyfiyyətli platformaların yaranmasında istifadə olunur. Bu isə rəqəmsal mühitdə etibarlılıq problemini daha da aktuallaşdırır.

Araşdırmada qeyd olunur ki, süni intellekt tərəfindən yaradılan məzmunlar həmişə yanlış və ya keyfiyyətsiz olmur. Bəzi hallarda bu materiallar struktur baxımından düzgün və oxunaqlı olur. Lakin əsas narahatlıq müxtəlifliyin azalması ilə bağlıdır.

Alimlərin fikrincə, süni intellekt kontentinin artması internetdə fərqli baxışların və orijinal ideyaların azalmasına səbəb ola bilər. Nəticədə məzmun daha “steril”, emosional baxımdan zəif və eyni tipli xarakter alır.

Bu tendensiya texnologiya sektorunda da müzakirə olunur. “OpenAI” şirkətinin rəhbəri Sem Altman belə, bəzi həddindən artıq müsbət və tərif dolu rəylərin süni şəkildə yaradıldığını etiraf edib.

Ekspertlər hesab edirlər ki, gələcəkdə internetdə bu cür “süni pozitivlik” və məzmun homogenliyini izləmək üçün xüsusi nəzarət mexanizmlərinə ehtiyac yaranacaq.

Paşa Məmmədli