Siçanlar böyük bir internet şirkətini necə iflasın astanasına gətirdi?

London mərkəzli internet provayderi "G.Network" siçanların fiber optik kabellərə verdiyi ziyan səbəbilə iflasın astanasına gəlib. 

Valyuta.az xəbər verir ki, ətraf mühitə uyğun materiallardan hazırlanmış qarğıdalı əsaslı kabel örtüklərinin gəmiricilər üçün cazibədar qida mənbəyinə çevrilməsi, rəqəmsal infrastrukturun nə qədər həssas olduğunu bir daha ortaya qoyub.

Müasir şəhərlərin yeraltı sistemləri təkcə texnologiyanı daşımır, həm də arzuolunmaz canlılar üçün ideal yaşayış mühiti yaradır. Qaranlıq tunellər siçanlar və digər gəmiricilər üçün xarici dünyadan izolyasiya olunmuş təhlükəsiz məkanlara çevrilir.

Lakin bu canlıların təbii gəmirmə instinkti artıq sadəcə kiçik ziyan yox, böyük maliyyə itkilərinə səbəb olur. 2026-cı ilin əvvəlində "G.Network" şirkətinin yaşadığı böhran bunun ən bariz nümunəsi kimi göstərilir. Gəmiricilər şirkətin fiber-optik infrastrukturuna daxil olaraq kabelləri zədələyib və sistemdə ciddi nasazlıqlara səbəb olublar.

Şirkətin şəbəkə strukturunun bəzi hissələri o qədər ciddi zərər görüb ki, hətta potensial alıcı olan "Community Fibre" şirkəti vəziyyəti gördükdən sonra satınalma təklifindən imtina edib. Normalda yüksək davamlı materiallardan hazırlanan fiber kabellərin xarici örtüyü belə bu təbii təsir qarşısında dayanıqsız qalıb.

Böyük Britaniyada bu cür hallar tamamilə yeni deyil. 2023-cü ildə Trinq bölgəsində oxşar gəmirici istilası nəticəsində bəzi yaşayış məntəqələri günlərlə internetsiz qalmışdı. Bu, müasir texnologiya dövründə fiziki infrastrukturun hələ də təbii risklərə açıq olduğunu göstərir.

Təbiət dostu materiallar gəmiricilər üçün “cazibə mənbəyinə” çevrilir Mütəxəssislərin fikrincə, problemin əsas səbəblərindən biri ekoloji məqsədlə istifadə edilən qarğıdalı və soya əsaslı bioplastik örtüklərdir. Bu materiallar təbiətdə daha tez parçalanmaq üçün nəzərdə tutulsa da, siçanların kəskin qoxu hissi səbəbilə qida kimi qəbul edilir və zədələnmələrə yol açır.

Sənaye nümayəndələri bu halların nadir olduğunu bildirsə də, bəzi mühəndislər bu tip örtüklərin gəmiricilər üçün “cazibədar” ola biləcəyini etiraf edirlər.

Bənzər risklər təkcə siçanlarla məhdudlaşmır. Yeraltı elektrik xətləri bəzi hallarda dağ siçovulları tərəfindən zədələnir, sincaplar isə yüksək gərginlik xətlərinə və transformatorlara zərər verə bilir. Hətta 1987-ci ildə ABŞ-ın NASDAQ sistemində bir sincabın yaratdığı elektrik nasazlığı səbəbilə ticarət platformasının müvəqqəti dayandığı iddia olunur.

Bu hadisələr göstərir ki, rəqəmsal infrastruktur yalnız kiberhücumlarla deyil, fiziki və bioloji risklərlə də ciddi təhlükə altındadır.

Paşa Məmmədli